جدول اشتال تیرآهن

جدول اشتال تیرآهن یکی از اصلی‌ترین منابع مهندسی در طراحی و تحلیل سازه‌های فولادی است. این جدول مشخصات فنی و هندسی تیرآهن‌ها را بر اساس استانداردهای معتبر مهندسی ارائه می‌دهد و به‌عنوان مرجع اصلی در محاسبات سازه‌ای مورد استفاده مهندسان عمران، طراحان سازه و دفاتر فنی قرار می‌گیرد.

در جدول اشتال، اطلاعات تیرآهن‌ها به‌صورت تئوریک و استاندارد ارائه می‌شود و مبنای تحلیل مقاومت، خمش، پایداری و کنترل تغییرشکل اعضای سازه‌ای است. به همین دلیل، جدول اشتال با جداول وزنی بازار تفاوت اساسی دارد و کاربرد آن کاملاً مهندسی و محاسباتی است.

فهرست مطالب
جدول اشتال تیرآهن و مشخصات مهندسی مقطع IPE
جدول اشتال تیرآهن | مشخصات مهندسی IPE

جدول اشتال تیرآهن چیست؟

جدول اشتال (Stahlbau Tabellen) مجموعه‌ای از داده‌های مهندسی مقاطع فولادی است که برای هر سایز تیرآهن، مشخصات مکانیکی و هندسی دقیق را ارائه می‌دهد. این اطلاعات از طریق محاسبات استاندارد و آیین‌نامه‌ای به‌دست آمده و در طراحی سازه‌های فولادی مورد استفاده قرار می‌گیرد.

در پروژه‌های ساختمانی و صنعتی، استفاده از جدول اشتال برای انتخاب صحیح مقطع تیرآهن و کنترل محاسبات سازه‌ای ضروری است و عدم استفاده از آن می‌تواند منجر به خطای طراحی یا اجرای نادرست شود.

انواع تیرآهن در جدول اشتال

در جدول اشتال، تیرآهن‌ها بر اساس شکل و استاندارد تولید به چند دسته اصلی تقسیم می‌شوند:

🔹 تیرآهن IPE

تیرآهن IPE دارای بال‌های موازی بوده و پرکاربردترین نوع تیرآهن در پروژه‌های ساختمانی ایران محسوب می‌شود. این نوع تیرآهن مطابق استاندارد اروپا طراحی شده و اطلاعات آن به‌صورت کامل در جدول اشتال ارائه می‌شود.

🔹 تیرآهن INP

در تیرآهن INP، ضخامت بال‌ها به سمت لبه کاهش می‌یابد. این نوع تیرآهن بیشتر بر اساس استانداردهای قدیمی‌تر و برخی منابع خاص مورد استفاده قرار می‌گیرد.

🔹 تیرآهن IPB (هاش)

تیرآهن IPB یا هاش دارای بال‌های عریض‌تر بوده و در سازه‌های سنگین، ستون‌ها و پروژه‌های صنعتی کاربرد دارد. جدول اشتال این نوع تیرآهن اطلاعات بسیار مهمی برای تحلیل باربری و پایداری ارائه می‌دهد.

مقایسه مقطع تیرآهن IPE، INP و IPB در جدول اشتال
مقایسه انواع تیرآهن بر اساس جدول اشتال

اطلاعات موجود در جدول اشتال تیرآهن

جدول اشتال تیرآهن شامل پارامترهای کلیدی زیر است:

  • سطح مقطع تیرآهن
  • وزن نظری واحد طول
  • ممان اینرسی حول محورهای اصلی
  • مدول مقطع
  • شعاع ژیراسیون
  • مشخصات هندسی جان و بال

این اطلاعات برای تحلیل تنش، خمش، کمانش و طراحی بهینه اعضای سازه‌ای استفاده می‌شوند.

تفاوت جدول اشتال تیرآهن با جدول وزن تیرآهن

یکی از اشتباهات رایج، استفاده از جدول وزن تیرآهن به‌جای جدول اشتال در محاسبات سازه‌ای است. جدول وزن تیرآهن معمولاً برای برآورد وزن و قیمت بازار کاربرد دارد، در حالی که جدول اشتال:

  • مبنای طراحی مهندسی است
  • اعداد تئوریک و استاندارد ارائه می‌دهد
  • برای تحلیل سازه‌ای استفاده می‌شود
  • وابسته به نوسانات بازار نیست

به همین دلیل، در طراحی سازه‌های فولادی، مرجع اصلی همیشه جدول اشتال است.

کاربردهای جدول اشتال تیرآهن

استفاده از جدول اشتال تیرآهن در موارد زیر ضروری است:

  • طراحی سازه‌های فولادی
  • تحلیل خمش و تنش تیرها
  • انتخاب مقطع مناسب تیرآهن
  • کنترل نقشه‌های اجرایی
  • بررسی ایمنی و پایداری سازه
  • استفاده در نرم‌افزارهای طراحی سازه

جایگاه جدول اشتال در استانداردهای مهندسی

اطلاعات جدول اشتال با استانداردهای معتبر بین‌المللی هماهنگ بوده و در بسیاری از آیین‌نامه‌های طراحی سازه به‌صورت مستقیم یا غیرمستقیم مورد استناد قرار می‌گیرد. به همین دلیل، این جدول به‌عنوان یک مرجع جهانی مهندسی فولاد شناخته می‌شود.

مقطع تیرآهن IPE و مشخصات هندسی در جدول اشتال
مقطع تیرآهن IPE | اجزای جان و بال

صفحه جدول اشتال تیرآهن به‌عنوان یک مرجع تخصصی، اطلاعات مهندسی دقیق و استاندارد را برای تحلیل و طراحی سازه‌های فولادی در اختیار مهندسان و فعالان صنعت ساختمان قرار می‌دهد. این صفحه مکمل جداول وزنی بوده و نقش کلیدی در تصمیم‌گیری‌های فنی و مهندسی دارد.

جدول اشتال تیرآهن IPE

✅ استاندارد داده‌ها: EN 10365
✅ نوع جدول: مرجع مهندسی (Reference)

واحدها: ابعاد (mm)، سطح مقطع A (cm²)، وزن نظری G (kg/m)، ممان اینرسی I (cm⁴)، مدول مقطع W (cm³)، شعاع ژیراسیون i (cm)

سایز h b tw tf A G Ix Iy Wx Wy ix iy
IPE 8080463.85.27.646.0808203.53.241.02
IPE 100100554.15.710.38.117116345.84.071.26
IPE 120120644.46.313.210.431830539.44.911.51
IPE 140140734.76.916.412.9541527714.35.741.78
IPE 160160825.07.420.916.4111010413925.37.292.23
IPE 180180915.38.026.020.4177016219735.68.252.50
IPE 2002001005.68.526.220.6214020021440.08.902.72
IPE 2202201105.99.233.426.2306028627852.09.572.92
IPE 2402401206.29.839.130.7425038835464.710.423.15
IPE 2702701356.610.245.936.1604054244780.311.483.43
IPE 3003001507.110.753.842.2835070655794.112.453.63
IPE 3303301607.511.562.649.111700105070913113.674.08
IPE 3603601708.012.772.757.115600144086716914.644.45
IPE 4004001808.613.584.566.3231001900116021116.534.75
IPE 4504501909.414.698.877.6337002700150028418.475.23
IPE 50050020010.216.011691.0482003600193036020.395.56
IPE 55055021011.117.2134105671004700244044722.375.92
IPE 60060022012.019.0156122920006100307055524.306.26

این جدول بر اساس مقادیر تئوریک مهندسی (Stahlbau Tabellen / EN 10365) تهیه شده و با وزن واقعی بازار ممکن است اختلاف داشته باشد.

جدول اشتال تیرآهن INP

🔹 استاندارد مرجع: DIN 1025 / Stahlbau Tabellen
🔹 نوع داده: مقادیر تئوریک مهندسی (Reference)
🔹 کاربرد: طراحی و کنترل سازه (نه وزن بازار)

واحدها: ابعاد (mm)، سطح مقطع A (cm²)، وزن نظری G (kg/m)، ممان اینرسی I (cm⁴)، مدول مقطع W (cm³)، شعاع ژیراسیون i (cm)

سایز h b tw tf A G Ix Iy Wx Wy ix iy
INP 8080423.95.97.585.9756.318.83.03.150.91
INP 100100504.56.810.68.31801536.06.04.121.19
INP 120120584.87.713.910.93402856.79.74.951.42
INP 140140665.18.617.513.75804882.914.55.761.65
INP 160160745.59.521.817.11 1609514525.77.292.09
INP 180180825.910.426.921.11 88015020936.68.352.36
INP 200200906.211.332.225.32 80021528047.89.322.58
INP 220220986.612.237.929.83 86030035161.210.082.81
INP 2402401066.913.143.934.55 15040542976.410.853.04
INP 2702701257.314.151.940.87 20055053388.011.783.25
INP 3003001407.815.260.347.49 80070065310012.733.41
INP 3303301608.316.570.455.313 40095081211913.803.67
INP 3603601808.918.081.764.117 9001 25099513914.803.91
INP 4004002009.519.595.474.925 1001 7001 26017016.234.22
INP 45045022010.221.0110.086.436 0002 3001 60021018.104.58
INP 50050024011.023.0128.0100.550 2003 1002 01026019.804.92
INP 55055026012.025.0147.0115.468 5004 1002 49032021.585.28
INP 60060028013.027.0169.0132.792 0005 5003 07039523.355.71

این جدول بر اساس مقادیر تئوریک مهندسی (DIN / Stahlbau Tabellen) تهیه شده و با وزن واقعی بازار ممکن است اختلاف داشته باشد.

جدول اشتال تیرآهن IPB / HEB

🔹 استاندارد مرجع: EN 10365 (سری H: HEA / HEB)
🔹 تمرکز این جدول: HEB (IPB) به‌عنوان رایج‌ترین هاش سازه‌ای
🔹 نوع داده: مقادیر تئوریک مهندسی (Reference)
🔹 کاربرد: ستون‌ها و سازه‌های سنگین (نه وزن بازار)

واحدها: ابعاد (mm)، سطح مقطع A (cm²)، وزن نظری G (kg/m)، ممان اینرسی I (cm⁴)، مدول مقطع W (cm³)، شعاع ژیراسیون i (cm)

سایز h b tw tf A G Ix Iy Wx Wy ix iy
HEB 1001001006.010.026.020.444916789.833.44.152.53
HEB 1201201206.511.034.026.786431814453.05.053.07
HEB 1401401407.012.043.033.71 56057322381.86.023.64
HEB 1601601608.013.054.342.62 5008893131116.784.04
HEB 1801801808.514.065.351.33 8301 3704251527.664.57
HEB 2002002009.015.078.161.35 6902 0005692008.535.05
HEB 2202202209.516.091.071.58 0902 8407362589.435.58
HEB 24024024010.017.0106.083.211 2003 93093332710.286.09
HEB 26026026010.017.5120.094.215 2005 1401 17039511.286.55
HEB 28028028010.518.0135.0106.020 0006 6301 43047412.177.00
HEB 30030030011.019.0149.0117.025 2008 5601 68057113.007.58
HEB 32032030011.520.5162.0127.030 80010 2001 93068013.787.93
HEB 34034030012.021.5176.0138.036 90012 1002 17080714.508.30
HEB 36036030012.522.5190.0149.043 40014 4002 41096015.108.70
HEB 40040030013.524.0214.0168.057 60019 2002 8801 28016.409.46
HEB 45045030014.026.0248.0194.079 90026 9003 5501 58017.9310.40
HEB 50050030014.528.0284.0223.0107 00036 5004 2802 09019.4211.34
HEB 55055030015.029.0317.0249.0136 00046 9004 9502 62020.7312.16
HEB 60060030015.530.0351.0275.0171 00059 8005 7003 26022.0713.05

این جدول شامل مشخصات مهندسی تیرآهن‌های بال‌پهن (HEB / IPB) بوده و برای طراحی ستون‌ها و سازه‌های سنگین مورد استفاده قرار می‌گیرد. اعداد تئوریک بوده و ممکن است با وزن واقعی بازار اختلاف داشته باشند.

جدول مقایسه‌ای انواع تیرآهن (IPE / INP / IPB)

✅ جدول مقایسه‌ای انواع تیرآهن (IPE / INP / IPB)

🔹 استاندارد مرجع: EN 10365 (سری H: HEA / HEB)
🔹 تمرکز این جدول: HEB (IPB) به‌عنوان رایج‌ترین هاش سازه‌ای
🔹 نوع داده: مقادیر تئوریک مهندسی (Reference)
🔹 کاربرد: ستون‌ها و سازه‌های سنگین (نه وزن بازار)

مقایسه انواع تیرآهن IPE، INP و IPB

تیرآهن‌ها بر اساس شکل بال و استاندارد تولید، به انواع مختلفی تقسیم می‌شوند. جدول زیر به‌صورت خلاصه تفاوت تیرآهن‌های IPE، INP و IPB (هاش) را از نظر شکل هندسی، کاربرد و استاندارد نشان می‌دهد.

ویژگی IPE INP IPB / HEB
شکل بال موازی شیب‌دار پهن و موازی
استاندارد رایج EN 10365 DIN 1025 EN 10365
کاربرد اصلی تیرهای فرعی و اصلی ساختمان سازه‌های قدیمی یا خاص ستون‌ها و سازه‌های سنگین
عرض بال متوسط کم زیاد
مقاومت خمشی خوب متوسط بسیار بالا
مقاومت فشاری (محوری) متوسط ضعیف تا متوسط بسیار بالا
کاربرد در ستون محدود نامناسب بسیار مناسب
میزان مصرف در ایران بسیار زیاد کم زیاد (پروژه‌ای)
اولویت در طراحی سازه اقتصادی و رایج غیر اولویت‌دار باربری بالا

Legend پارامترهای جدول اشتال تیرآهن

  • توضیح نمادهای استفاده‌شده در جداول IPE / INP / IPB

راهنمای نمادهای جدول اشتال تیرآهن

در جداول اشتال تیرآهن، برای نمایش مشخصات هندسی و مهندسی مقاطع فولادی از نمادهای استاندارد استفاده می‌شود. جدول زیر توضیح هر یک از این نمادها و کاربرد آن‌ها را نشان می‌دهد.

نماد عنوان پارامتر توضیح واحد
h ارتفاع مقطع ارتفاع کلی تیرآهن از بال بالا تا بال پایین mm
b عرض بال عرض بال تیرآهن در دو طرف جان mm
tw ضخامت جان ضخامت قسمت عمودی تیرآهن (جان) mm
tf ضخامت بال ضخامت قسمت افقی تیرآهن (بال) mm
A سطح مقطع مساحت سطح مقطع تیرآهن که در محاسبات مقاومت استفاده می‌شود cm²
G وزن نظری وزن تئوریک تیرآهن در واحد طول kg/m
Ix ممان اینرسی محور x مقاومت مقطع در برابر خمش حول محور قوی cm⁴
Iy ممان اینرسی محور y مقاومت مقطع در برابر خمش حول محور ضعیف cm⁴
Wx مدول مقطع محور x شاخص ظرفیت خمشی مقطع حول محور قوی cm³
Wy مدول مقطع محور y شاخص ظرفیت خمشی مقطع حول محور ضعیف cm³
ix شعاع ژیراسیون محور x پارامتر کنترلی برای بررسی کمانش حول محور قوی cm
iy شعاع ژیراسیون محور y پارامتر کنترلی برای بررسی کمانش حول محور ضعیف cm

سوالات متداول جدول اشتال تیرآهن

جدول اشتال تیرآهن مجموعه‌ای از اطلاعات مهندسی و تئوریک مربوط به مقاطع تیرآهن است که مشخصاتی مانند ابعاد هندسی، سطح مقطع، وزن نظری، ممان اینرسی و مدول مقطع را ارائه می‌دهد. این جدول مرجع اصلی در طراحی و تحلیل سازه‌های فولادی محسوب می‌شود.

جدول اشتال برای محاسبات مهندسی و طراحی سازه استفاده می‌شود و شامل پارامترهای مقاومتی و هندسی است، در حالی که جدول وزن تیرآهن بیشتر برای برآورد وزن و محاسبات خرید و فروش کاربرد دارد و جنبه مهندسی ندارد.

اعداد جدول اشتال تئوریک و استاندارد هستند و بر اساس ابعاد اسمی مقطع محاسبه شده‌اند. وزن و مشخصات واقعی تیرآهن تولیدشده ممکن است در محدوده تلرانس استاندارد، کمی با این مقادیر اختلاف داشته باشد.

  • E: بال‌های موازی، رایج‌ترین نوع تیرآهن در سازه‌های ساختمانی
  • INP: بال‌های شیب‌دار، کاربرد محدودتر و عمدتاً در سازه‌های قدیمی
  • IPB / HEB: بال‌های پهن، مناسب ستون‌ها و سازه‌های سنگین

هرکدام از این مقاطع جدول اشتال مخصوص به خود را دارند.

  • پارامترهای کلیدی شامل:

    • سطح مقطع (A)
    • وزن نظری (G)
    • ممان اینرسی (Ix و Iy)
    • مدول مقطع (Wx و Wy)
    • شعاع ژیراسیون (ix و iy)

    این پارامترها در تحلیل خمش، کمانش و انتخاب مقطع نقش اساسی دارند.

  • جدول‌های اشتال ارائه‌شده معمولاً بر اساس استانداردهای معتبر اروپایی مانند EN 10365 (برای IPE و IPB) و DIN 1025 (برای INP) تدوین می‌شوند.

  • بله، اما نوع مقطع اهمیت دارد. برای ستون‌ها معمولاً از تیرآهن‌های IPB / HEB استفاده می‌شود، زیرا مقاومت فشاری و پایداری بیشتری نسبت به IPE و INP دارند.

  • ممان اینرسی نشان‌دهنده مقاومت مقطع در برابر خمش است.

    • Ix: مقاومت حول محور قوی
    • Iy: مقاومت حول محور ضعیف

    این مقادیر در طراحی تیرها و ستون‌ها بسیار تعیین‌کننده هستند.

  • خیر. جدول اشتال برای محاسبات مهندسی طراحی شده است. برای محاسبه قیمت، باید از وزن واقعی بازار و جدول‌های وزنی مخصوص خرید و فروش استفاده شود.

  • بله. در این صفحه جدول اشتال تمام انواع رایج تیرآهن شامل IPE، INP و IPB / HEB به‌صورت کامل و یکپارچه ارائه شده است تا کاربر نیازی به مراجعه به صفحات متعدد نداشته باشد.

  • بله. داده‌های ارائه‌شده بر اساس منابع معتبر اشتال و استانداردهای مهندسی هستند و می‌توان از آن‌ها به‌عنوان مرجع اولیه طراحی و کنترل محاسبات سازه استفاده کرد.